باگاس نیشکر
باگاس تفالهای است که پس از استخراج شکر از نیشکر، حاصل میشود که حدودا 30 تا 35 درصد وزن نیشکر را تشکیل می دهد. این محصول، باقیمانده فیبری به جا مانده، پس از عصاره گیری از نیشکر است که بصورت قطعات ریز تراشه چوب مانند و به رنگ زرد کاهی می باشد .
دسته بندی:
خوراک دام,علوفه
باگاس از نیشكر تولید می شود و حدود 30-20 درصد از وزن نیشکر را تشكیل می دهد. باگاس درواقع باقیماندۀ فیبری به جای مانده بعد از عصاره گیری از شكر می باشد كه به صورت قطعات ریز تراشۀ چوب و به رنگ زرد كاهی می باشد. باگاس دارای فیبر بالا و نیتروژن و قابلیت هضم پایین است كه میزان عناصر تشكیل دهنده آن با توجه گونه های مختلف نیشكر و بر حسب رشد سنی نیشكر، نحوه ی برداشت آن و بالاخره میزان بازیابی و راندمان عصاره گیری در آسیابها به مقدار كمی متفاوت است.
تولید متوسط نیشكر در هر هكتار حدود یكصد تن می باشد و بر اساس تجربیات به دست آمده در خوزستان پس از استحصال شربت از نیشكر حدود 32 تن باگاس با رطوبت حدود 50 درصد از هر هكتار به دست می آید.
فیبر باگاس دارای تركیبی غیر محلول در آب بوده و بیشتر از سلولز، پنتوان و لیگنین تشكیل شده است .
مهمترین انواع فیبر موجود در باگاس به شرح زیر است :
_ سلولهای استوانه ای سخت كه دارای دیوارهای محكم خارجی و بافت آوندی می باشد.این سلولها ( فیبر حقیقی) نامیده می شوند.
_سلولهایی با شكل نامنظم و دیواره های نازك و لطیف كه معمولاً در قسمتهای میانی ساقۀ نیشكر قرار دارند و به نام پیت معروفند.
فیبر حقیقی و پیت تقریباً دارای تركیبات شیمیایی مشابهی می باشند ولی ساختمان آنها بسیار متفاوت است . در فیبر نوری حقیقی نسبت طول به قطر بسیار بالا بوده و به حدود 70 درصد می رسد و دارای قابلیت ارتجاع و كشش قابل توجهی در حالت خشك ویا مرطوب می باشد. این سلولها پیت نامنظم است و نسبت طول قطعات به قطر آنها حدود 5 می باشد . این سلولها جاذب الرطوبه بوده و به هم متصل نمی گردند. جذب بالای رطوبت توسط پیت سبب محدود شدن موارداستفادۀ آن گردیده و عمدتاً به عنوان حمل كننده ملاس در تولید خوراك دام به كار می رود .
باگاس مصارف زیادی در صنعت تولید نئوپان، الكل سازی، تخته نیمه فشرده (MDC)، كاغذ، تولید اسید سیتریك و غیره دارد.
مواد تشکیل دهنده باگاس نیشکر
سلولز 38-32 درصد، همی سلولز 24-19 درصد، لیگنین 32-23 درصد، خاکستر 5.5-3.22 درصد، گوگرد 0.15-0.10 درصد و پتاسیم 0.97 – 0.73 درصد
دستور مصرف مخلوط باگاس و ملاس به عنوان خوراک دام
در مصرف خوراک دام پایه در جیره های غذایی چند نکته باید مد نظر قرار گرفته شود:
_ مخلوط ملاس و باگاس که به شکل پلت است، می تواند به صورت مستقیم در جیره دام استفاده شده و مصرف آن به صورت روزانه افزایش یابد.
_ مخلوط ملاس و باگاس به صورت ترکیبی با سبوس گندم نیز می تواند در خوراک دام استفاده شود.
_ تحقیقات عملی و علمی نشان می دهد خوراک دام پایه پلت را می توان 50 -60 درصد در جیره دام های پرواری و 25 درصد در جیره دام های شیری مصرف نمود.
باگاس ارزانتر و غنی تر از کاه
آنالیز مواد تشکیل دهنده باگاس نیشکر نشان می دهد که استفاده از این محصول به جای کاه می تواند هزینه های دامداری را به شکل قابل توجه ای کاهش دهد.